Herstel van het cultuurlandschap Waddenkust
Het cultuurlandschap van het Waddengebied is door de eeuwen heen gevormd door een samenspel van natuurlijke processen en menselijke activiteiten. Dit bijzondere gebied, met zijn dynamische zee en uitgestrekte land, is van grote cultuurhistorische waarde. Het Waddenlandschap vertelt het verhaal van de relatie tussen mens en zee, en is van betekenis voor zowel bewoners als bezoekers. Bovendien is het een cruciale leefomgeving voor unieke plant- en diersoorten.
In de afgelopen jaren is gebleken dat veel van dit cultuurlandschap verdwijnt of wordt verwaarloosd. Om verdere achteruitgang te voorkomen is het Programma Herstel Cultuurlandschap Waddenkust ontwikkeld. Binnen het programma – een samenwerking tussen Landschapsbeheer Groningen, Natuurlijke Zaken Noord-Holland, Landschapsbeheer Friesland en Visit Wadden – wordt gewerkt aan een duurzame houdbare toekomst voor de Waddenkust, waarin de cultuurhistorische- en natuurlijke waarden van het Waddengebied worden behouden en versterkt.
Linda de Theije, programmaleider vanuit Landschapsbeheer Groningen: “Helaas zijn veel kenmerkende landschapselementen van het Waddengebied in de loop der jaren verwaarloosd of verdwenen. Daarom gaan we de komende jaren aan de slag om de cultuurhistorische elementen opnieuw zichtbaar te maken en de natuurlijke kwaliteit van het gebied een impuls te geven.”
Herstel, onderhoud en zichtbaarheid
In de periode tot en met 2028 wordt door de landschapsbeheerorganisaties hard gewerkt aan herstel, onderhoud en zichtbaarheid van karakteristieke landschapselementen langs de hele Waddenkust. In de drie provincies Friesland, Groningen en Noord-Holland wordt vanuit één gezamenlijke programmatische aanpak gewerkt aan dezelfde doelen: het versterken van cultuurhistorische-, biodiversiteits- en recreatieve waarde van het gebied. Binnen de overkoepelende structuur is ruimte voor lokaal maatwerk, zodat per gebied wordt aangesloten bij de unieke landschapskenmerken en lokale initiatieven.
Uitvoering vindt plaats binnen drie programmalijnen: het stelsel van slaperdijken, de voormalige zeearmen en wadkreken en de (voormalige) eilanden. Binnen elk van deze lijnen worden projecten uitgevoerd die bijdragen aan herstel van dijkstructuren, historische objecten en watererfgoed, de aanleg van natuurvriendelijke oevers, vergroening van dijklinten en boerenerven, en het zichtbaar maken van streekeigen landschapselementen en -structuren.
De samenwerking met agrarische collectieven, lokale overheden, dorpsbelangen en vrijwilligers vormt de kern van de aanpak. Zo worden in Friesland en Groningen verschillende dijkcoupures en schotbalkhuisjes hersteld, boerenerven vergroend en sluizen en gemaalhuisjes hersteld. En in Noord-Holland worden onder andere het unieke eilandkarakter van de (voormalige) eilanden Wieringen en Texel gerevitaliseerd.
Door het combineren van cultuurhistorisch herstel met natuurontwikkeling ontstaat een robuust en samenhangend Waddenlandschap. Daarbij wordt ook gewerkt aan educatie en meerjarig ecologisch beheer, zodat het landschap niet alleen wordt hersteld, maar ook toekomstbestendig wordt gemaakt.
Het verhaal van het Waddengebied
Visit Wadden speelt vervolgens een belangrijke rol waar het gaat om het vertellen van het verhaal van het Waddengebied en het vergroten van de belevingswaarde voor bezoekers. Daarbij ligt de nadruk op het laten ervaren en waarderen van de cultuurhistorische waarden van het gebied, onder andere door het actief betrekken van lokale ondernemers en bewoners.
Samenwerken aan toekomstbestendig erfgoed
Met het Programma Herstel Cultuurlandschap Waddenkust wordt niet alleen geïnvesteerd in het behoud van waardevolle landschapselementen, maar ook in de verbinding tussen mens, natuur en geschiedenis. Door de samenwerking tussen de initiatiefnemers ontstaat een toekomst waarin het unieke karakter van het cultuurlandschap van de Waddenkust behouden blijft én doorgegeven kan worden aan volgende generaties. Zo blijft de Waddenkust een levend landschap dat blijft vertellen over de eeuwenoude relatie tussen mens en zee.
Programma Herstel Cultuurlandschap Waddenkust
IKW-Waddenfonds € 3.5 miljoen
Overige financiers € 4.73 miljoen
