De pilot is in april 2021 gestart. Sinds die periode is er ontzilt slib uit de Eemshaven aangebracht op een landbouwperceel van ca. 4 ha bij Borgsweer. Om het slib minder zout te maken is het eerst gespoeld met zoetwater. Dit heeft er voor gezorgd dat het zoutgehalte genoeg daalde om op het perceel te gebruiken. Na drie jaar drogen en rijpen is het perceel vervolgens in 2024 geschikt gemaakt voor landbouw. In het voorjaar van 2025 is zomertarwe ingezaaid om het bodemleven op gang te brengen. Inmiddels is het perceel opgeleverd en zijn de eerste resultaten positief. Tijdens een eindbijeenkomst in juni hebben de samenwerkende partijen de resultaten van de pilot besproken. De belangrijkste bevindingen die daarbij naar voren kwamen:
- Door de voorbewerking van het gebruikte slib (doorspoelen met zoetwater) voldeed deze aan de strengste milieunormen en mocht het op landbouwgrond worden toegepast;
- Bij opschaling van het project moet rekening worden gehouden met de beschikbaarheid van zoetwater. In de periode van april tot en met oktober neemt het zoutgehalte in het zoetwater toe én is er vaker sprake van watertekorten. Juist dan is het onttrekken van zoetwater voor het spoelen van het slib niet gewenst. Advies is om het doorspoelen van het slib in de periode tussen november en maart te laten plaatsvinden. In die periode is er voldoende zoetwater met een voldoende laag zoutgehalte om de juiste kwaliteit slib te krijgen;
- Het is beter om slib in meerdere dunne lagen aan te brengen. Dat zorgt voor betere droging en minder variatie in de bodem;
- Door het gewicht van het slib en de kades is de ondergrond ingeklonken. Hierdoor is de netto ophoging ongeveer 30 cm;
- Na drie jaar is het zoutgehalte voldoende gedaald om landbouw mogelijk te maken;
- Het gerijpte slib bevat veel voedingsstoffen;
- Voor een gezonde bodem wordt aangeraden om eerst enkele jaren granen te telen, voordat andere gewassen worden geplant.
Positieve meerwaarde
Sander Dijk van het Waterschap Hunze en Aa’s en namens het waterschap, Provincie Groningen, Rijkswaterstaat en Groningen Seaports, projectleider van het project: “Naast het verbeteren van de ecologie in de Eems-Dollard biedt het project een oplossing voor het dalen van landbouwgronden door veenoxidatie. Bijkomend voordeel is dat het ophogen van landbouwgronden waar veenoxidatie speelt, de uitstoot van broeikasgassen kan worden verminderd of zelfs gestopt. Wel is het proces kostbaar en is daarmee financieel nog niet aantrekkelijk. Het is voor geen van de “baathouders” aantrekkelijk om voor zichzelf deze maatregel uit te voeren. De kunst is om gezamenlijk financiering bij elkaar te krijgen en het samen uit te voeren. ”

Opschaling binnen programma Meegroeiende kust
Nu de pilot succesvol is afgerond, wordt verkend of deze kan worden opgeschaald binnen het programma Meegroeiende kust. Dit programma heeft als doel om de landbouw, natuur, waterveiligheid en leefbaarheid in de kustzone van de Eems-Dollard te versterken. Uitgangspunt is dat het baggerslib uit de haven van Delfzijl en de Eemshaven niet meer opnieuw verspreid wordt, maar nuttig toegepast wordt op land.
Pilot Ophogen Landbouwgronden
IKW-Waddenfonds € 0.8 miljoen
Overige financiers € 1.1 miljoen
