Werken aan een vitale kust in de Eems-Dollard

Ze zorgen ervoor dat water uit de Eems gecontroleerd het gebied tussen de twee dijken in- en uitstroomt. Zo ontstaat een dynamisch getijdenlandschap waar natuur, landbouw en slibinvang samenkomen. De getijdenduiker laat zout water binnen bij vloed, terwijl de doorlaatduiker het gefilterde zeewater naar een proefgebied voor zilte teelt en aquacultuur laat stromen. Bij eb stroomt het water terug naar de Eems. Daarbij blijft een laagje slib achter in het gebied tussen de twee dijken. Hierdoor ontstaat een zacht overgangsgebied tussen land en water, waar zilte natuur zich kan ontwikkelen. Vooral de overgangszones tussen land en water zijn rijk aan leven en essentieel voor de biodiversiteit. Het zoute water maakt ook de teelt van bijvoorbeeld zeewier en kokkels mogelijk.

Proefgebied voor zilte teelt en aquacultuur

In het proefgebied bevindt zich de Proefboerderij Dubbele Dijk. Een levend laboratorium ter grootte van 27 hectare bij Bierum. In dit proefgebied werken lokale (agrarische) ondernemers samen met studenten (MBO, HBO en WO) en wetenschappelijke onderzoekers om regeneratieve innovaties op het gebied van zilte teelt en aquacultuur. En dat gaat best goed. Zo is in het najaar van 2025 de eerste oogst binnengehaald: gerst verbouwd op een zilte bodem.

Pilot Kleirijperij

Naast de dubbele dijk is het nuttig toepassen van het slib ook een van de uitdagingen binnen het programma. Met het de pilot Kleirijperij is ervaring opgedaan om met baggerslib uit de haven van Delfzijl klei te maken waarmee dijken versterkt kunnen worden. Zo is in 2023 de Brede Groene Dijk aangelegd met klei uit deze rijperij. Daarnaast wordt een deel van het baggerslib inmiddels in Friesland gebruikt om bakstenen van te maken. Verder is het idee om met het baggerslib laag gelegen landbouwgronden op te hogen. De Pilot Ophogen Landbouwgrond geeft inmiddels het vertrouwen dat baggerslib na ontzilting en droging vruchtbare landbouwgrond oplevert.

Integrale aanpak

Met de integrale aanpak worden meerdere problemen opgelost: het gebied wordt veel minder kwetsbaar voor overstroming, de ecologisch kwaliteit van het Eems-Dollard gebied verbetert, de veenoxidatie en toenemende verzilting wordt tegen gegaan, op hogere landbouwgronden kunnen zich zoetwaterlenzen ontwikkelen en het watersysteem kan veel robuuster worden ingericht.

Opschaling

De pilot- en demonstratieprojecten hebben succesvol aangetoond dat de innovatieve manier van kustontwikkeling werkt. In 2022 is een uitgebreide studie gestart naar de mogelijkheden voor opschaling. Hierbij is gekeken naar de mogelijkheden voor uitbreiding van nieuwe natuur binnendijks, het ophogen van laag gelegen (akkerbouw)gebieden en het maken van klei voor dijkversterkingen. Dit heeft geresulteerd in een opschalingsprogramma genaamd Meegroeiende kust. Hier wordt bij en aansluitend aan de Groote Polder een groen/blauwe bufferzone van 150 hectare aangelegd, 300 tot 500 hectare landbouwgronden opgehoogd en klei gemaakt voor de versterking van de Dollarddijk over 15 kilometer. De samenwerkingsovereenkomst hiervoor is in november 2025 getekend. Dit programma kent een looptijd van circa 10 jaar, waarbij de planvoorbereiding inmiddels is opgestart.

Andere projecten die onder Vitale kust Eems-Dollard vallen zijn:

1. Polder Breebaart
2. Brede Groene Dollarddijk
3. Marconi Buitendijks
4. Broedeiland Eemshaven
5. Kwelderontwikkeling
6. Grote en Kleine polder Termunten